Pin Only. En weer zijn we minder onzichtbaar

Pas een goede maand geleden las ik voor het eerst over een winkel die geld had afgeschaft en er een pin-only beleid op nahield. Dat was in de - overigens bizarre - weblog (inmiddels achter paywall) van de uitbaatster van de Nieuwe Boekhandel, over hoe Pin Only ertoe leidde dat ze onbewust een 'fatsoenlijk publiek' voor haar winkel had weten te creëren. Inmiddels ben ik nu twee keer in de praktijk op Pin Only winkels gestuit. Dat wil zeggen: de Action weigerde mijn contante betaling (misschien stond ik aan de verkeerde kassa?) en het dierenziekenhuis, waar ik ons konijn ter controle naartoe bracht meldde mij dat in de nabije toekomst er overgeschakeld zou gaan worden op pin only. Ze zouden er niet heel streng over zijn, werd erbij gezegd. Maar toch. Met wat online speurwerk blijkt dat vooral de Marqt, de luxe verantwoorde supermarkt, uitsluitend pin betalingen accepteert.

Ik word hier niet blij van. Pin only beschouw ik als een schending van mijn recht om met contant geld te betalen. Contant geld is fijn. Het laat geen sporen achter. En het is toegankelijk: iedereen kan het gebruiken, zonder opleiding of kosten. Arme mensen blijken - zo ontdekte de Nieuwe Boekhandel - lang niet altijd te beschikken over een pinpas. Zij gaan een zware tijd tegemoet. Wat dat betreft is het bizar dat een winkel die zich zo nadrukkelijk richt op de kleine beurs kiest voor pin only.

De plotselinge omschakeling naar pin only moet een oorzaak hebben. Aanvankelijk dacht ik vooral aan het voordeel dat winkels minder vatbaar worden voor overvallen. Nogal een voordeel, dat snapt een kind. Maar iemand moet bezig zijn met een campagne, leek mij. Dat klopt. Er bestaat zelfs een stichting. Stichting Bevordering Efficiënt Betalen doet onder meer onderzoek ter ondersteuning van het pinnen. Uit dat onderzoek blijkt dat er nogal wat besparingen gemoeid gaan met pin only kassa's. De besparingen lopen van € 40 per jaar voor drogisten tot wel € 1.500 per jaar voor kledingzaken. Dat is indrukwekkend, hoewel het onderzoek nadrukkelijk het label WC-Eend draagt en dus verdacht is. Ik heb niet de moeite genomen om het te ontleden, omdat mijn argument tegen pin only niet financieel is. Overigens heb ik niets tegen het plaatsen van enkele pin only kassa's in een winkel, zolang de mogelijkheid blijft bestaan om met contant geld te betalen.

Maar de druk wordt opgevoerd om het contante betalen helemaal af te schaffen. Uit de conclusies van het onderzoek de volgende quote:

Als alle ondernemingen in de branche pin-only invoeren (kledingzaken voor alle kassa’s, andere zaken 1 pin-only kassa naast combi-kassa’s), dan betekent dat de volgende macrovoordelen op jaarbasis zien (winst voor de branche als geheel):

  • Voor de drogisterijen: € 900.000;
  • Voor de kledingzaken: € 25.830.000;
  • Voor de restaurants: € 21.160.000;
  • Voor de tankstations: € 4.460.000.

Dat zijn interessante bedragen, maar het gaat nou ook weer niet over een boost waar de economie van onder de indruk zal zijn. En het vereist dat we in Nederland nooit meer kleren kunnen kopen, zonder dat volledig transparant is wie precies wat heeft gekocht. En let wel, dit betekent dat op zijn minst alle kledingzaken volledig overschakelenop pin only. Dat gaat mij veel te ver. Vergeet niet, dat het Nederlandse bedrijf dat alle pintransacties verwerkt al een proefballonnetje heeft opgelaten dat ze de informatie die ze daarmee op consumentenniveau verzamelen best zouden willen gebruiken voor direct marketingdoeleinden. Daar zijn ze snel van teruggekomen na protesten vanuit de samenleving. Maar wie zegt dat die plannen niet opnieuw de kop opsteken? 

Ik zou willen dat de politiek deze ontwikkeling tegengaat. Geld is geld en dient te worden geaccepteert als wettig betaalmiddel. Winkels moet het dan ook verplicht worden om contante betaling te accepteren. Een kassa per winkel is genoeg om te verzekeren dat wie dat wil de mogelijkheid heeft anoniem boodschappen te doen. Dat is ook beter voor toeristen en andere bezoekers uit andere landen, die niet altijd de mogelijkheid hebben om met pin te betalen. En het is beter voor de minima, die al genoeg pech hebben in het leven. Waarom zouden we hen de facto de toegang tot tal van winkels ontzeggen?