Controle over software essentieel voor autonomie

Als u in Excel een formule intypt, weet u dan wat er precies gebeurt? Nee toch? Ik ook niet, nou ja, soms heb ik een aardig idee, maar dat zijn niet meer dan hypothesen. En als ik in Outlook een afspraak maak, weet ik ook niet precies wat er gebeurt, behalve dan dat ik weet dat alle mensen keurig een uitnodiging krijgen. En als het even meezit komen ze op het afgesproken moment nog opdagen ook.

Zo gaat het ook op onze ministeries. Ook daar gebruiken tienduizenden mensen Outlook voor hun afspraken en voor hun mail. Ze slaan hun documenten op in SharePoint en alles is prima. Het werkt. Maar hoe, dat weet alleen Microsoft.

Dus als je heel cynisch zou zijn zou je kunnen denken dat Microsoft misschien manieren heeft ingebouwd in de software die het mogelijk maakt om mee te lezen. Of die bijvoorbeeld de CIA of NSA de mogelijkheid geeft om mee te lezen. Maar dat zouden ze nooit doen. Toch? Net zoals dat de NSA nooit het complete internet zou proberen af te luisteren. Net zoals de Engelse geheime dienst GCHQ nooit de transatlantische kabels zou afluisteren. O wacht.

Waar hackers al jarenlang voor waarschuwen is dankzij Edward Snowden nu algemeen erkend geworden. De NSA doet zijn best om zijn rol te bagatelliseren, maar het is een feit dat zij overal hun alhorende oren permanent te luisteren leggen. En in theorie is dat om terroristen te snel af te zijn, maar ik eet mijn hoed op als er niet hier en daar een politiek of economisch voordeeltje is behaald met de enorme hoeveelheid kennis die enkele honderdduizenden medewerkers van Amerikaanse en Engelse inlichtingendiensten onder hun vingertoppen blijken te hebben.

En dus moeten we ons afvragen of de software die onze ministeries draaien wel helemaal veilig is. Of informatie niet per ongeluk ook terecht kan komen bij geheime diensten. En dan blijkt het dat het onmogelijk is om die vraag te beantwoorden. Want niet alleen zijn de softwarepakketten die ik net noemde allemaal hartstikke gesloten, ook het operating system waarop die software draait is dat. En als er ergens een achterdeurtje inzit die spionage makkelijk maakt, dan komen we daar niet zomaar achter. Dat lijkt mij onacceptabel.

Om de staatsveiligheid in de toekomst te kunnen garanderen is het zaak dat Microsoft, maar ook Apple, Google, IBM, Oracle en SAP zo snel mogelijk de deur wordt gewezen. Er is in deze politieke context nog maar een soort software die enigszins is te vertrouwen en dat is software waarvan de broncode vrij beschikbaar is. Sommigen noemen het Open Source of Free Software. Ik noem het Full Control Software. En we hebben een enorme investering erin nodig. Nu.